पुणे: जानेवारीमध्ये श्वासोच्छवासाचे आजार कमी झाल्यानंतर, शहरातील बालरोगतज्ञांनी गेल्या दोन आठवड्यांत लहान मुलांमध्ये न्यूमोनिया आणि तीव्र श्वसन संक्रमणाचे प्रमाण वाढल्याचे नोंदवले आहे.डॉक्टरांनी सांगितले की हंगामी व्हायरल इन्फेक्शन, बांधकाम धूळ, ऍलर्जी आणि दुय्यम बॅक्टेरियाच्या संसर्गाच्या संयोजनामुळे वाढ होते. दिवसा-रात्रीच्या तापमानात वाढणारी तफावत देखील श्वासोच्छवासाच्या संसर्गाच्या प्रकरणांमध्ये वाढ होण्यास कारणीभूत ठरत आहे, असे डॉक्टरांनी सांगितले.भारतीय हवामानशास्त्र विभाग (IMD) च्या आकडेवारीनुसार, पुण्याचे दैनंदिन तापमान 30 जानेवारी रोजी सुमारे 12.7 अंशांवरून (जास्तीत जास्त 30.9°C आणि किमान 18.2°C) 6 फेब्रुवारी (30.3°C/13.8°C) पर्यंत सुमारे 17 अंशांपर्यंत वाढले आहे. जहांगीर हॉस्पिटल आणि सह्याद्री हॉस्पिटलमधील ज्येष्ठ निओनॅटोलॉजिस्ट आणि बालरोगतज्ज्ञ डॉ. सागर लाड यांनी सांगितले की, श्वासोच्छवासाचे संक्रमण सुमारे दोन आठवडे कमी झाले परंतु नंतर पुन्हा वाढले. ते म्हणाले की, न्यूमोनियाचे रुग्णही वाढत आहेत. “हिवाळा तीव्र झाल्यावर न्यूमोनियाची प्रकरणे सामान्यतः वाढतात, परंतु यावर्षी, उबदार दिवस आणि थंड रात्री यांच्यातील तीव्र फरकामुळे व्हायरल आणि ॲटिपिकल बॅक्टेरियाचे संक्रमण वाढण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे न्यूमोनिया होतो. आम्ही बर्याच मुलांना दीर्घकाळ ताप आणि खोकला एडेनोव्हायरस आणि मायकोप्लाझ्मा संसर्गाशी संबंधित पाहत आहोत,” डॉ लाड म्हणाले.ते पुढे म्हणाले की, ओपीडीमध्ये दीर्घकाळापर्यंत खोकला आणि सर्दीची लक्षणे असलेल्या मुलांचा सतत प्रवाह दिसून येत आहे आणि अलीकडच्या काही दिवसांत न्यूमोनियासाठी रुग्णालयात दाखल होण्याचे प्रमाण सुमारे 50% ते 60% वाढले आहे. तीन ते चार मुले सध्या गंभीर न्यूमोनियासह आयसीयूमध्ये आहेत आणि त्यांना श्वासोच्छवासासाठी आधार दिला जात आहे, असे ते म्हणाले.वायसीएम हॉस्पिटल, पिंपरी येथील पोस्ट ग्रॅज्युएट इन्स्टिट्यूटच्या बालरोग विभागाच्या प्रमुख डॉ. दीपाली अंबिके यांनी सांगितले की, हंगामी संक्रमण आणि ऍलर्जीने भूमिका बजावली. “आम्ही हिवाळा आणि उन्हाळा दरम्यान संक्रमणाच्या टप्प्यात आहोत. हा परागीभवन आणि फुलांचा हंगाम आहे, त्यामुळे ऍलर्जीनचा संपर्क वाढत आहे,” ती म्हणाली. “जेव्हाही हंगामी बदल होतो, तेव्हा व्हायरल इन्फेक्शन्स वाढतात आणि कोरड्या हवामानामुळे व्हायरस वाढण्यास मदत होते.”बर्याच प्रकरणांमध्ये, न्यूमोनिया दुय्यम संसर्ग म्हणून विकसित होत आहे, ती पुढे म्हणाली. “बहुतेक मुलांना सुरुवातीला व्हायरल इन्फेक्शन होते. विषाणूजन्य आजारामुळे रोग प्रतिकारशक्ती कमी होते, ज्यामुळे जीवाणू शरीरात प्रवेश करतात आणि न्यूमोनिया होतो. क्लेब्सिएला, हिमोफिलस इन्फ्लुएंझा आणि मायकोप्लाझ्मा न्यूमोनिया यांसारख्या जीवांमुळे होणारा बॅक्टेरिया न्यूमोनिया आम्ही पाहत आहोत.”डॉ. अंबिके पुढे म्हणाले की, जानेवारी महिन्यात वायसीएम हॉस्पिटलमधील पीआयसीयूमध्ये दाखल झालेल्या ३९ पैकी १६ जणांना श्वसनाचे रुग्ण होते.बालरोगतज्ञ डॉ अनय देशमुख म्हणाले, “फेब्रुवारी हा नेहमीच बदलत्या तापमानाचा महिना असतो. दिवस उबदार आणि रात्री थंड असतात आणि या चढउतारामुळे मुलांमध्ये खोकला आणि सर्दी होण्याची वारंवारता वाढते.”मात्र, बांधकाम धुळीचा मोठा वाटा असल्याचे त्यांनी सांगितले. “जवळजवळ प्रत्येक पालक त्यांच्या घराजवळ रस्त्याच्या कामाचा किंवा इमारतीच्या बांधकामाचा उल्लेख करतात. धुळीच्या सतत संपर्कामुळे वायुमार्गाची जळजळ आणि ऍलर्जीची प्रवृत्ती वाढते, ज्यामुळे मुले जिवाणू आणि विषाणूंच्या आक्रमणास अधिक असुरक्षित बनतात,” तो म्हणाला. “गेल्या महिन्यात, आम्ही अनेक श्वसन संक्रमणांना बॅक्टेरिया बनवताना पाहिले, काही मुलांना आयसीयू काळजी आवश्यक आहे.“ते पुढे म्हणाले की, काही मुलांची प्रकृती लवकर बिघडत आहे. “लक्षणेंकडे दोन ते तीन दिवस दुर्लक्ष केल्यास, काही मुलांमध्ये आजार वेगाने वाढतो, ज्यांना नंतर आयसीयूमध्ये दाखल करावे लागते.” सूर्या मदर अँड चाइल्ड सुपर स्पेशालिटी हॉस्पिटलच्या बालरोग विभागाच्या प्रमुख डॉ अमिता कौल यांनी सांगितले की, डॉक्टरांना न्यूमोनियाची अधिक गुंतागुंतीची प्रकरणे दिसत आहेत, ज्यासाठी प्रगत उपचार आणि अगदी शस्त्रक्रिया आवश्यक आहे. “सध्या, प्रसारित होणारे मुख्य विषाणू म्हणजे मेटापन्यूमोव्हायरस आणि पॅराइन्फ्लुएंझा,” कौल म्हणाले.तिने जोडले की जिवाणू न्यूमोनिया देखील अधिक गंभीर होत आहे. “स्ट्रेप्टोकोकस न्यूमोनियामुळे छातीच्या पोकळीत पू जमा होण्यासह अधिक गुंतागुंतीचे संक्रमण होत आहे. मागील महिन्यात, आम्ही पाच ते सहा मुलांवर शस्त्रक्रिया केली कारण संसर्ग नियमित उपचारांना प्रतिसाद देत नाही आणि व्हिडिओ-सहाय्यित थोरॅसिक शस्त्रक्रिया आवश्यक आहे.”
✍🏻मुख्य संपादक – सुभाष कदम
