पुणे: सध्या सुरू असलेल्या एचएससी आणि एसएससी परीक्षांमध्ये परीक्षेतील गैरप्रकारांची तब्बल 81 प्रकरणे समोर आली आहेत, ज्यामुळे राज्यभरातील केंद्रांवर सामूहिक कॉपी आणि इतर अनियमिततेकडे दुर्लक्ष करून शिक्षक आणि कर्मचाऱ्यांना निलंबित करण्यात आले आहे. 11 मार्च रोजी परीक्षा संपत आहेत18 मार्च, अनुक्रमे.बीड, छत्रपती संभाजीनगर, जालना, बुलढाणा, गडचिरोली, नांदेड आणि धाराशिव सारख्या ठिकाणांहून नोंदवलेल्या घटनांच्या मालिकेनंतर ही कारवाई करण्यात आली आहे, जिथे निरीक्षक आणि केंद्र अधिकारी विद्यार्थ्यांना थेट मदत करत असल्याचे किंवा परीक्षेच्या नियमांची अंमलबजावणी करण्यात अयशस्वी झाल्याचे आढळून आले.फेब्रुवारी-मार्च परीक्षेच्या कालावधीत अनेक प्रकारचे गैरप्रकार समोर आले.यामध्ये स्टाफ सपोर्टसह मोठ्या प्रमाणात कॉपी करणे (17 प्रकरणे), CCTV मॉनिटरिंगद्वारे स्पॉट केलेले कॉपी (21), वैयक्तिक फसवणूक प्रकरणे (5), संघटित गट कॉपी (28), सेलफोनचा वापर (3), डमी उमेदवारांकडून तोतयागिरी (2), आणि AI-व्युत्पन्न सामग्रीचा वापर (4).
दोन्ही परीक्षांसाठी राज्यातील 30 लाखांहून अधिक विद्यार्थ्यांनी नोंदणी केली आहे. गडचिरोली येथून एक असामान्य प्रकरण समोर आले आहे, जेथे स्थानिक महाविद्यालयात एचएससी राज्यशास्त्र परीक्षेला बसलेल्या विद्यार्थ्यांनी संगठित कॉपी करण्यासाठी ChatGPT द्वारे व्युत्पन्न केलेल्या छापील उत्तरांचा कथितपणे वापर केला. तीन शिक्षक आणि एका शिपाई यांना निलंबित करण्यात आले असून फौजदारी गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे, असे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.“या घटना अत्यंत गंभीर आहेत कारण ते परीक्षा प्रणालीची विश्वासार्हता कमी करतात. निष्काळजीपणा किंवा सहभाग असलेल्या कर्मचाऱ्यांवर कठोर कारवाई करण्यात आली आहे,” असे राज्य मंडळाच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितले.आणखी एका घटनेत, 25 फेब्रुवारी रोजी एचएससी जीवशास्त्र पेपर परीक्षा संपण्याच्या अवघ्या 10 मिनिटांपूर्वी, नांदेडच्या ग्रामीण भागातील गैरप्रकारांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी विविध परीक्षा केंद्रांना भेट देणाऱ्या फ्लाइंग स्क्वॉडच्या सदस्यांनी परीक्षा केंद्राबाहेर लाऊडस्पीकरवर जाहीर केलेल्या बहुपर्यायी प्रश्नांची उत्तरे ऐकली.दहेली तांडा गावातील प्राथमिक आरोग्य केंद्रावर लाऊडस्पीकर लावण्यात आल्याचे द्रुत तपासणीत उघड झाले.सामूहिक फसवणूक करणाऱ्या व्यक्तीला पकडण्यासाठी ऑन-ड्युटी पोलिसांनी घटनास्थळी धाव घेतली असली तरी त्यांना कोणाचाही पत्ता लागला नाही.राज्य मंडळाचे प्रभारी अध्यक्ष नंदकुमार बेडसे म्हणाले की, परीक्षेदरम्यान विद्यार्थ्यांना फसवणूक करण्यात मदत करण्यात काही केंद्र संचालक, पर्यवेक्षक आणि शिक्षकांचा प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष सहभाग तपासात उघड झाला आहे.“विभागाने शून्य-सहिष्णुतेचा दृष्टीकोन अवलंबला आहे. 81 जणांवर शिस्तभंगाची कारवाई आधीच सुरू करण्यात आली आहे, आणि जेथे चुकीचे पुरावे आढळतील तेथे आणखी कारवाई केली जाईल,” बेडसे म्हणाले.सीसीटीव्ही कॅमेरे आणि विशेष तपासणी पथकांद्वारे पाळत ठेवल्याने अनेक प्रकरणे सोडविण्यात मदत झाली. भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी आणि राज्याच्या शालेय परीक्षा प्रणालीवर आत्मविश्वास पुनर्संचयित करण्यासाठी विभाग परीक्षा प्रोटोकॉल आणि देखरेख यंत्रणेचा आढावा घेत असल्याचेही अधिकाऱ्यांनी सूचित केले.
✍🏻मुख्य संपादक – सुभाष कदम
