पुणे: गुजरातच्या कच्छमध्ये भारत आणि पाकिस्तानला विभाजित करणारी 96 किमी लांबीची अरुंद पट्टी – सर क्रीक प्रदेशाचा दलदलीचा, मिठाचा कवच असलेला विस्तार – भारताच्या पुढील प्रमुख त्रि-सेवा लष्करी कवायती, त्रिशूल सरावाचा केंद्रबिंदू बनणार आहे.भारतीय लष्कर, नौदल आणि हवाई दलाचा सहभाग असलेल्या या सरावाचे उद्दिष्ट पश्चिम किनाऱ्यावरील सर्वात सामरिकदृष्ट्या संवेदनशील सीमांपैकी एकामध्ये एकात्मिक, बहु-डोमेन ऑपरेशन्ससाठी भारताच्या वाढत्या क्षमतेचे प्रमाणीकरण करणे आहे.अधिका-यांनी सांगितले की, हा सराव भारतीय सशस्त्र दलांच्या संयुक्त ऑपरेशनल क्षमता, तांत्रिक नवकल्पना आणि स्वदेशी संरक्षण सज्जतेच्या सतत प्रयत्नात एक मोठी प्रगती दर्शवेल, विशेषत: सर क्रीक आणि लगतच्या किनारी प्रदेशांमध्ये, जे ऑपरेशन सिंडोर नंतर दक्षिण कमांडसाठी ऑपरेशनल फोकसचे महत्त्वपूर्ण क्षेत्र म्हणून उदयास आले आहेत.सर क्रीक हे फार पूर्वीपासून धोरणात्मक हिताचे महत्त्वाचे क्षेत्र आहे. प्रमुख नौदल आणि हवाई तळ, महत्त्वाच्या तटीय प्रतिष्ठानांशी त्याची जवळीक आणि घुसखोरी किंवा सागरी दु:साहसाचा संभाव्य मार्ग म्हणून त्याची असुरक्षितता यामुळे पाळत ठेवणे आणि प्रतिबंध दोन्हीसाठी एक गंभीर सीमा आहे.“आधुनिक युद्धाच्या विकसित होत चाललेल्या स्वरूपासह – वेगवान युक्ती, अचूक स्ट्राइक आणि बहु-डोमेन एकात्मतेचे वर्चस्व – सर क्रीक प्रदेश त्रि-सेवा समन्वयासाठी एक आदर्श चाचणी मैदान प्रदान करतो,” एका वरिष्ठ लष्करी अधिकाऱ्याने TOI ला सांगितले. “भूभागाला चपळता, आंतर-सेवा संप्रेषण आणि तांत्रिक अनुकूलता आवश्यक आहे, या सर्वांचा त्रिशूल व्यायामाचा उद्देश मजबूत करणे आहे.”या सरावात नौदलाच्या उभयचर घटक आणि हवाई दलाच्या हवाई प्लॅटफॉर्मच्या समन्वयाने जटिल जमिनीवरील युद्धे चालवणाऱ्या दक्षिण कमांडची रचना दिसेल. हे समन्वित ऑपरेशन्स जलद गतीने एकत्रीकरण, रिअल-टाइम इंटेलिजेंस शेअरिंग आणि जमीन, हवाई आणि समुद्र ओलांडून समक्रमित स्ट्राइकच्या परिस्थितीची प्रतिकृती बनवतील – आधुनिक एकात्मिक युद्धाचे मुख्य गुणधर्म.“सर क्रीक आणि लगतचे किनारपट्टी क्षेत्र हे सर्वात आव्हानात्मक वातावरणांपैकी एक आहे. येथे मोठ्या प्रमाणावर संयुक्त सराव आयोजित केल्याने आम्हाला प्रतिकारशक्ती मजबूत करताना वास्तववादी परिस्थितीत उभयचर आणि तटीय संरक्षण क्षमता प्रमाणित करण्याची परवानगी मिळते,” लष्कर अधिकारी म्हणाले.सरावाच्या उभयचर टप्प्यात नौदल मालमत्ता आणि लष्करी तुकड्यांद्वारे सौराष्ट्र किनारपट्टीवर समन्वित लँडिंगचा समावेश असेल, ज्याला हवाई दलाची देखरेख आणि समर्थन मिळेल. या ड्रिलमुळे किनारपट्टी आणि खाडीच्या वातावरणात कमांड आणि कंट्रोल प्रोटोकॉल, इंटरऑपरेबिलिटी आणि जलद लॉजिस्टिक प्रतिसाद सुधारण्यास मदत होईल जे सहसा भरतीसंबंधी बदल आणि अप्रत्याशित भूप्रदेशामुळे प्रभावित होतात, अधिकाऱ्यांनी सांगितले.सर क्रीक प्रदेशात अलीकडच्या काळात भारतीय सशस्त्र दलांना पाकिस्तानातून आलेल्या सोडलेल्या बोटी सापडल्या. गेल्या दोन वर्षांत या बोटींचे दर्शन वाढले आहे.
✍🏻मुख्य संपादक – सुभाष कदम
