पुणे: संपूर्ण महाराष्ट्रात व्यावसायिक स्वयंपाकाच्या गॅसच्या सततच्या टंचाईमुळे हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्राला काम कमी करण्यास भाग पाडले आहे, परिणामी टोमॅटोच्या मोठ्या प्रमाणात खरेदीमध्ये मोठी घट झाली आहे.संस्थात्मक मागणीत अचानक घट झाल्यामुळे शेतकरी मोठ्या संकटात सापडला आहे, अनेकांना त्यांच्या उत्पादन खर्चाच्या अर्धाही वसूल करता आला नाही.अवघ्या काही आठवड्यांत, घाऊक टोमॅटोचे भाव प्रतिकिलो २५-३० रुपयांवरून १०-१५ रुपये प्रतिकिलोपर्यंत घसरले आहेत.“हॉटेल उद्योग हा टोमॅटोचा सर्वात मोठा ग्राहक आहे. गॅस पुरवठा अनियमित होत असल्याने अनेक स्वयंपाकघरे पूर्ण क्षमतेने चालत नाहीत,” असे राज्यातील सर्वात मोठे टोमॅटो हब असलेल्या नारायणगाव घाऊक बाजारातील व्यापारी अक्षय शिंदे यांनी सांगितले. “यामुळे मोठ्या प्रमाणात खरेदीमध्ये मोठी घट झाली आहे.”व्यावसायिक एलपीजी सिलिंडरच्या टंचाईमुळे दैनंदिन कामकाजात व्यत्यय आल्याचे उद्योगातील खेळाडूंनी नोंदवले आहे, त्यामुळे अनेक हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स आणि लहान भोजनालयांना त्यांचे मेनू मर्यादित करणे किंवा तात्पुरते बंद करणे भाग पडले आहे. या व्यत्ययाचा थेट फटका कृषी बाजाराला बसला आहे, विशेषत: टोमॅटोसाठी—भारतीय व्यावसायिक स्वयंपाकघरातील मुख्य भाग.नारायणगाव एपीएमसीचे सचिव शरद गोंगडे यांनी वाढत्या अतिरिक्ततेबद्दल चिंता व्यक्त केली. “आम्ही विविध जिल्ह्यांमधून दररोज 11,000 पेक्षा जास्त क्रेटची (20 किलो प्रति क्रेट) आवक पाहत आहोत. जर परिस्थिती लवकर सामान्य झाली नाही तर, किंमतीमध्ये सुधारणा होण्यास वाव नाही. उत्पादकांसाठी हे एक मोठे संकट बनत आहे,” गोंगाडे यांनी TOI ला सांगितले.नारायणगाव आणि जुन्नर या प्रमुख उत्पादक पट्ट्यातील उत्पादकांसाठी, भाव कोसळण्याची वेळ आपत्तीजनक आहे. शेतकरी आधीच जास्त उत्पादन आणि जास्त आवक यांच्याशी झगडत होते; त्यांच्या प्राथमिक संस्थात्मक खरेदीदारांनी माघार घेतल्याने परिस्थिती टिकाऊ बनली आहे.“पूर्वी, आमच्या उत्पादनाचा मोठा भाग हॉटेल्स आणि केटरर्सकडे जायचा. आता त्या ऑर्डर सुकल्या आहेत,” एका स्थानिक शेतकऱ्याने सांगितले. “एवढ्या कमी किंमती असूनही, खरेदीदार नाहीत. आम्ही आमचे भांडवल वसूल करू शकणार नाही, ज्यामुळे आगामी खरीप हंगामासाठी आमचे नियोजन बिघडेल.”बऱ्याच प्रकरणांमध्ये, सध्याचे बाजार दर बाजारपेठेतील वाहतुकीचा खर्च देखील भरत नाहीत, ज्यामुळे काही शेतकरी त्यांची कापणी पूर्णपणे सोडून देण्याचा विचार करतात.लहान भोजनालये आणि रस्त्यालगतच्या विक्रेत्यांना याचा सर्वाधिक फटका बसला आहे. गॅस टंचाईचा सामना करण्यासाठी, अनेकांनी त्यांचे कामकाजाचे तास कमी केले आहेत किंवा कमी इंधनाची आवश्यकता असलेल्या “मर्यादित मेनू” मध्ये स्थलांतरित केले आहे, ज्यामुळे ताज्या उत्पादनांची मागणी कमी झाली आहे.“व्यावसायिक स्वयंपाकघर पूर्णपणे एलपीजीवर अवलंबून असतात. कोणतीही कमतरता थेट आमच्या कार्य करण्याच्या क्षमतेवर परिणाम करते,” असे चाकणमधील रेस्टॉरंट मालक शेखर पानसरे म्हणाले. “आम्ही वाढता परिचालन खर्च आणि घसरणारा व्यवसाय या दुहेरी फटका सहन करत आहोत.”कृषी तज्ञ म्हणतात की हे संकट शहरी उपभोग आणि ग्रामीण उत्पादन यांच्यातील नाजूक दुव्यावर प्रकाश टाकते.“ही परिस्थिती पुरवठा साखळी किती नाजूक आहे हे अधोरेखित करते,” असे एका वरिष्ठ कृषी अधिकाऱ्याने सांगितले. “ऊर्जा क्षेत्रातील व्यत्यय हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्रात आणि शेवटी शेतकऱ्यांच्या खिशात गेला आहे, ज्यामुळे संपूर्ण राज्यात आर्थिक ताण वाढला आहे.”
✍🏻मुख्य संपादक – सुभाष कदम
