(पूर्वावलोकन आणि पुनरावलोकने)पुणे : प्रताप शर्मा लिखित आणि लिलेट दुबे दिग्दर्शित झेन कथा या नाटकाचा आधार म्हणजे जन्मत:च सोडून गेल्यानंतर एक राजकुमार झेन तत्त्वज्ञान आणि मार्शल आर्ट्सला आकार देतो. शिस्त कशी ओळख बनवते यावर स्पष्ट लक्ष केंद्रित करून बोधिधर्माच्या जीवनाचे अनुसरण करून, 26 एप्रिल रोजी कॅम्पमधील जवाहरलाल नेहरू सभागृहात उत्पादन दोन दशकांनंतर पुन्हा स्टेजवर परतले.दुबे यांनी 2003 मध्ये हे नाटक पहिल्यांदा रंगवले आणि त्यानंतर ते संपूर्ण आशिया खंडात पसरले. ती म्हणाली की पुनरुज्जीवन वेळेवर वाटले. “तेव्हा फक्त मूठभर विद्वानांना बोधिधर्म, झेन आणि मार्शल आर्ट्समधील दुवा खरोखरच समजला होता. बहुतेक लोक अजूनही असे गृहीत धरतात की हे सर्व चीनमध्ये सुरू झाले. ही कल्पना आम्ही वाढलेल्या लोकप्रिय प्रतिमांद्वारे तयार केली आहे — शाओलिन पर्वतांपासून ते एंटर द ड्रॅगन सारख्या चित्रपटांपर्यंत. तथापि, झेन ध्यानातून आला आहे आणि मार्शल आर्टची मूळ भारतात आहे. यामुळे कथा अधिक आकर्षक बनते,” दुबे म्हणाले. शर्माची स्क्रिप्ट शाओलिन मंदिराला भेट देण्यासह अनेक वर्षांच्या संशोधनावर आधारित आहे, कथेला पुराणकथेपेक्षा इतिहासात आधार देते, ती पुढे म्हणाली.पूर्वार्ध कांचीपुरममध्ये सेट आहे, जिथे बोधिधर्माचा जन्म पल्लव वंशात झाला आहे. “बोधिधर्म हा एक कमजोर, निळा बाळ जन्माला आला, त्याला श्वास घेता येत नव्हता. त्याचे वडील, पल्लव राजा, इतके लाजले की त्यांनी मुलाला बाजूला टाकण्याचा आदेश दिला. एका विद्वान पंडिताने बाळाला आपली दक्षिणा म्हणून घेतली आणि त्याला योगा आणि साध्या श्वासोच्छवासाच्या तंत्रांचे प्रशिक्षण देऊ लागले. त्या नाजूक सुरुवातीपासून एक माणूस उदयास आला ज्याने त्याच्या शरीराच्या शक्तीची मर्यादा समजून घेतली आणि त्याच्या शरीराची तीव्र मर्यादा समजून घेतली. ताल शारीरिक शक्ती आणि कुस्तीला बहुमोल असलेल्या राजवंशात, त्याने एक वेगळा मार्ग तयार केला. माणसाने संयमात रुजलेली संरक्षण प्रणाली तयार केली – जिथे कोणी हल्ला करत नाही तर फक्त बचाव करतो,” दुबे म्हणाले.दुसरा अर्धा भाग चीनला जातो, जिथे बोधिधर्म शाओलिन मठात सामील होतो. “तिथले भिक्षू चोरी आणि हिंसाचाराला बळी पडत होते. त्यांच्याकडे तशी कोणतीही संपत्ती नव्हती, परंतु त्यांचे अन्न आणि ते ज्या चटईवर झोपले होते ते देखील चोरीला जात होते. त्यांना कसे लढायचे ते माहित नव्हते. बोधिधर्माने त्यांना स्वतःचा बचाव करण्यास शिकवले. त्यांनी झेनला कोआन्स आणि कथा, कोडे, कथा, कोडे आणि कथा वापरून जगण्याचा एक मार्ग म्हणून सादर केले,”मार्शल आर्ट्स इन्स्ट्रक्टर लार्स केजेल्डसेन, ज्यांनी वाडो र्यू कराटेमध्ये ब्लॅक बेल्ट धारण केला आहे, त्यांनी कलाकारांना प्रशिक्षित केले आहे — निर्मितीमध्ये एक भौतिक अचूकता आणली आहे, विशेषत: बोधिधर्माची भूमिका साकारणाऱ्या राजीव सिद्धार्थ यांच्याद्वारे. फोर मोअर शॉट्स प्लीजमधून सिद्धार्थ हा ओटीटी स्टार आहे! “तीन ते चार कोरियोग्राफ केलेले मार्शल आर्ट सीक्वेन्स आहेत आणि कलाकारांनी त्यावर खूप मेहनत घेतली आहे,” ती म्हणाली.दुबे म्हणाले की, जे प्रेक्षकांसोबत राहते ते रंगमंचावरील क्षणांच्या पलीकडे जाते. “मला हे नाटक आवडते कारण ते आपल्या स्वतःच्या इतिहासातून काढलेले आहे आणि प्रेक्षकांना ते शोधूनही खूप समाधानकारक आहे. कथा मोठ्या प्रमाणात प्रतिध्वनित होते, कदाचित कारण ती तुम्हाला विराम देते आणि तुमचे मनोरंजन करत असताना प्रतिबिंबित करते. यात एक प्रेम त्रिकोण, प्रणय, ॲक्शन, नाटक आणि भरपूर विनोद आहे,” ती पुढे म्हणाली.
✍🏻मुख्य संपादक – सुभाष कदम
