पुणे: कोरडी हवा, शांत वारे आणि चक्रीवादळविरोधी परिस्थिती यामुळे संपूर्ण प्रदेशात तापमानाचा पारा चढला असल्याने मार्चच्या पहिल्या आठवड्यात शहराच्या दिवसा तापमानात मोठी वाढ झाली आहे.शनिवारी हवामानाच्या आकडेवारीनुसार लोहेगाव आणि कोरेगाव पार्कमध्ये कमाल तापमान ३८.५ डिग्री सेल्सिअस, चिंचवडमध्ये ३६.८ डिग्री सेल्सिअस, लवळेमध्ये ३७.१ डिग्री सेल्सिअस आणि शिवाजीनगरमध्ये ३६.६ डिग्री सेल्सिअसपर्यंत पोहोचले. त्या तुलनेत, 27 फेब्रुवारी रोजी अनेक स्थानकांवर सुमारे 31-32°C तापमान नोंदवले गेले होते, जे अल्प कालावधीत जलद वाढ दर्शवते.शनिवारी दुपारी संपूर्ण शहरात अत्यंत कमी सापेक्ष आर्द्रता पातळी देखील डेटाने उघड केली. लोहेगावमध्ये 11%, चिंचवडमध्ये 14%, मगरपट्टा येथे 17%, शिवाजीनगरमध्ये 18% आणि कोरेगाव पार्कमध्ये सुमारे 21% पर्यंत आर्द्रता घसरल्याने उष्णतेची तीव्रता अधिक जाणवत आहे. त्याच वेळी, पुण्यातील किमान तापमान सुमारे 15.9 डिग्री सेल्सियस होते, परिणामी दिवसा-रात्रीच्या तापमानात सुमारे 20 डिग्रीचा फरक होता. अशा चढउतारांमुळे शरीरावर ताण येतो आणि त्यामुळे थकवा, निर्जलीकरण आणि हंगामी आजार होऊ शकतात, असा इशारा डॉक्टरांनी दिला.हवामान शास्त्रज्ञांनी सांगितले की, हलक्या हवामानातून उष्ण दुपारपर्यंत अचानक बदल झाल्यामुळे अनेकदा असा आभास निर्माण होतो की, भारतातील हवामानात असे संक्रमण सामान्य असले तरी पुण्याने वसंत ऋतु वगळला आहे.भारतीय हवामानशास्त्र विभागाचे (IMD) शास्त्रज्ञ एस.डी. सानप म्हणाले की, महाराष्ट्रासह गुजरात आणि मध्य भारतावर सतत चक्रीवादळ विरोधी चक्रीवादळामुळे तापमानात वाढ झाली आहे.“महाराष्ट्रासह गुजरात आणि मध्य भारतीय प्रदेशावर चक्रीवादळविरोधी परिसंचरण कायम असल्याने तापमान वाढत आहे. यामुळे हवा आणि शांत वारे कमी होतात, ज्यामुळे दिवसाचे तापमान वाढते. मान्सूनपूर्व हंगामात अशी परिस्थिती सामान्य असते,” सानप म्हणाले.ते पुढे म्हणाले की, अनेक भागात कमाल तापमान सध्या सामान्यपेक्षा २-३° आहे. तथापि, अकोला आणि अमरावती सारख्या विदर्भातील काही भागांनी उष्णतेच्या लाटेच्या परिस्थितीच्या निकषांची पूर्तता करून, सामान्यपेक्षा 5° पेक्षा जास्त निर्गमन नोंदवले आहे. ते म्हणाले, “पुण्यासह मध्य महाराष्ट्रात, तापमान सामान्यच्या जवळ आहे परंतु येत्या काही दिवसांत ते आणखी 2-3° ने वाढू शकते,” ते म्हणाले.सानप यांनी हे देखील स्पष्ट केले की भारतात स्पष्टपणे परिभाषित वसंत ऋतु ऋतू अनुभवत नाही, म्हणूनच हिवाळा ते उन्हाळ्यात बदल अनेकदा अचानक जाणवतो.“मार्च, एप्रिल आणि मे हे भारतातील मान्सूनपूर्व महिने मानले जातात. देश उष्ण कटिबंधात असल्याने आणि जून ते सप्टेंबर या कालावधीत मान्सूनचा पाऊस पडत असल्याने, या काळात हळूहळू उष्णता वाढते, ज्यामुळे हंगामी संक्रमण अचानक दिसून येते,” ते म्हणाले.कमी आर्द्रता पातळी देखील त्याच हवामान पद्धतीशी जोडलेली आहे. IMD नुसार, चक्रीवादळविरोधी अभिसरण कोरडी हवा, स्वच्छ आकाश आणि कमकुवत वारे आणते, ज्यामुळे दिवसा गरम होऊ शकते.पुण्यातील काही भागात शहरीकरणामुळे उष्मा आणखी तीव्र होत आहे. लोहेगाव, कोरेगाव पार्क आणि इतर घनतेने बांधलेले अतिपरिचित क्षेत्र शहरी उष्णतेच्या बेटाच्या प्रभावामुळे जलद उबदार होतात, जेथे काँक्रीट संरचना अधिक उष्णता शोषून घेतात आणि टिकवून ठेवतात आणि थंडावा देण्यासाठी कमी वनस्पती असतात.निरभ्र आकाश कायम राहण्याची अपेक्षा असताना, IMD ने पुढील काही दिवसांत संपूर्ण महाराष्ट्रात कमाल तापमानात 1-3° ची हळूहळू वाढ होण्याचा अंदाज वर्तवला आहे.पुण्यातील तापमान सामान्यपेक्षा किंचित जास्त असले तरी विदर्भातील काही भागात शनिवारी उष्णतेची लाट आली. अकोला 40.8°C आणि अमरावती 40.6°C नोंदवले गेले, दोन्ही सामान्यपेक्षा जवळपास 5° आणि उष्णतेच्या लाटेचे निकष पूर्ण केले. वर्धा येथे 40°C नोंदवले गेले, तर प्रदेशातील इतर अनेक स्थानकांवर तापमान 39-40°C च्या जवळ नोंदवले गेले, IMD डेटानुसार.
✍🏻मुख्य संपादक – सुभाष कदम
